Nakłady na B+R jako % PKB: jak czytać ten wskaźnik

Co trafia do licznika

„Wskaźnik GERD określa całkowite nakłady wewnętrzne na działalność B+R prowadzoną na terytorium kraju w danym okresie sprawozdawczym.”

Podręcznik Frascati 2015, wyd. polskie GUS, §4.7

• Pieniądze wydane na B+R prowadzoną w kraju – nakłady bieżące plus nakłady inwestycyjne brutto na środki trwałe, bez względu na źródło finansowania (§4.10).
• B+R prowadzona w kraju za pieniądze z zagranicy się liczy; B+R, którą kraj finansuje za granicą – nie (§4.8).
• Tylko praca, która jest B+R według pięciu kryteriów podręcznika – zob. Czy to jest B+R? Test w pięciu pytaniach.

Kto wydaje

GERD to suma nakładów sektorów wykonawczych, z których każdy ma własny skrót: BERD – sektor przedsiębiorstw, GOVERD – sektor rządowy, HERD – sektor szkolnictwa wyższego, PNPERD – sektor prywatnych instytucji niekomercyjnych. Części często mówią więcej niż suma – na przykład to, jak dużą część B+R w kraju prowadzą firmy. Sektory opisuje strona Podręcznika Frascati.

Polska w latach 2020–2025

Trzy błędne odczytania

• Nominalnie to nie realnie. Dane w tabeli są w cenach bieżących; wzrost w złotych to nie to samo co wzrost po uwzględnieniu inflacji.
• Iloraz zależy od obu części. Udział może spaść, gdy spadają nakłady na B+R, ale także wtedy, gdy PKB rośnie szybciej niż te nakłady.
• Mierzy nakłady, a nie wyniki. GERD liczy pieniądze, które idą na B+R. To, co z nich powstaje – publikacje, patenty, nowe produkty – mierzą inne wskaźniki, część z nich opisują pozostałe podręczniki Rodziny Frascati.

To nie to samo co budżet państwa na B+R

Dwa inne wskaźniki patrzą na wsparcie państwa z drugiej strony: GBARD pokazuje, ile państwo planuje przeznaczyć na B+R z budżetu (rozdział 12), a GTARD mierzy koszt ulg podatkowych na B+R (rozdział 13). Żaden z nich nie jest tym samym co GERD.