Pomiar działalności naukowo-technicznej i innowacyjnej
Rodzina Frascati
W czerwcu 1963 r. OECD spotkała się we włoskim Frascati z krajowymi ekspertami od statystyki B+R. Przyjęte tam zalecenia stały się Podręcznikiem Frascati, a z czasem trzonem całej rodziny podręczników, które określają, jak kraje mierzą badania, innowacje oraz stojących za nimi ludzi i technologie.
1963 Frascati1992 Oslo1995 Canberra
Podręczniki rodziny
Artykuły
To dzięki tym podręcznikom statystycy w różnych krajach mają na myśli to samo, kiedy mówią „B+R”, „badacz” albo „innowacja”. Podręczniki ustalają, co się liczy, kogo się liczy i jak. Dzięki temu nakłady na B+R w Warszawie, Oslo i Seulu można porównywać według tych samych zasad.
Każdy podręcznik opisujemy tu zwykłym językiem. Kluczowe definicje cytujemy z numerami akapitów, żebyś mógł je sam sprawdzić w oficjalnym tekście. Druga część serwisu opowiada o samym Frascati, niewielkim miasteczku na wzgórzach, w którym działa zaskakująco dużo instytutów badawczych.
Pięć podręczników w skrócie
| Podręcznik | Co mierzy | Jednostka | Okres | Najnowsze wydanie |
|---|---|---|---|---|
| Frascati | Działalność B+R prowadzoną w kraju | Nakłady na B+R; ludzie, w osobach i EPC | Określony okres sprawozdawczy (§4.7) | 2015, wydanie 7. |
| Oslo | Innowacje i działalność innowacyjną przedsiębiorstw | Przedsiębiorstwa: innowacyjne i aktywne innowacyjnie | Okres obserwacji od roku do trzech lat (§3.78, §9.42) | 2018, wydanie 4. |
| Canberra | Osoby z wykształceniem lub pracą w nauce i technice (HRST) | Osoby | Zasoby w danym momencie; przepływy w ciągu okresu, zwykle roku (§§106–110) | 1995, bez późniejszych wydań |
| Patenty | Wynalazki, poprzez dokumenty patentowe | Zgłoszenia patentowe, patenty udzielone i rodziny patentowe | Liczone według daty pierwszeństwa (podrozdział 4.2) | 2009 |
| TBP | Międzynarodowy obrót technologią | Płatności i wpływy między krajami | Rocznie (tabela 4.1) | 1990, bez późniejszych wydań |
Znaczenie dla Polski
Główny Urząd Statystyczny zbiera dane o działalności B+R corocznie od 1999 r. Metodyka badania jest zgodna z wytycznymi Eurostatu i OECD zawartymi w Podręczniku Frascati 2015. GUS przygotował też polskie wersje językowe Podręcznika Frascati 2015 i Podręcznika Oslo 2018.
Powiązane opracowania
- Measuring Globalisation: OECD Handbook on Economic Globalisation Indicators (OECD, 2005). Podręcznik Frascati 2015 odsyła do niego w części poświęconej globalizacji B+R.
- Implications of software development for R&D measurement (OECD, czerwiec 2025). Wytyczne uzupełniające do Podręcznika Frascati 2015: kiedy tworzenie oprogramowania, w tym projekty uczenia maszynowego, jest działalnością B+R.
Źródła
Sprawdzone ze źródłami poniżej 22 października 2026 r.
- OECD (2015), Frascati Manual 2015: Guidelines for Collecting and Reporting Data on Research and Experimental Development, OECD Publishing, Paris. doi.org/10.1787/9789264239012-en
- OECD (2015), Podręcznik Frascati 2015. Zalecenia dotyczące pozyskiwania i prezentowania danych z zakresu działalności badawczej i rozwojowej, wydanie polskie: Główny Urząd Statystyczny 2018, ISBN 978-83-88718-97-7. www.oecd.org/pl/publications/podrecznik-frascati-2015_9788388718977-pl.html
- OECD/Eurostat (2018), Podręcznik Oslo 2018. Zalecenia dotyczące pozyskiwania, prezentowania i wykorzystywania danych z zakresu innowacji, wydanie polskie: Główny Urząd Statystyczny 2020, ISBN 978-83-66466-20-3. szczecin.stat.gov.pl/publikacje-i-foldery/nauka-technika/podrecznik-oslo-2018,12,1.html
- OECD (1995), The Measurement of Scientific and Technological Activities: Manual on the Measurement of Human Resources devoted to S&T – “Canberra Manual”, OECD Publishing, Paris. doi.org/10.1787/9789264065581-en
- OECD (2009), OECD Patent Statistics Manual, OECD Publishing, Paris. www.oecd.org/en/publications/oecd-patent-statistics-manual_9789264056442-en.html
- OECD (1990), Proposed Standard Method of Compiling and Interpreting Technology Balance of Payments Data – TBP Manual. www.oecd.org/en/publications/proposed-standard-method-of-compiling-and-interpreting-technology-balance-of-payments-data_9789264065567-en.html
- OECD (2025), Implications of software development for R&D measurement: Complementary guidance to the OECD Frascati Manual 2015 edition. www.oecd.org/en/publications/implications-of-software-development-for-r-d-measurement_fba501fc-en.html
- OECD (2005), Measuring Globalisation: OECD Handbook on Economic Globalisation Indicators, OECD Publishing, Paris. doi.org/10.1787/9789264108103-en
- Eurostat, Research and development (R&D) – national reference metadata for Poland, business enterprise sector (compiled by Statistics Poland). ec.europa.eu/eurostat/cache/metadata/EN/rd_simsbe2_pl.htm