Czy to jest B+R? Test w pięciu pytaniach

Pięć pytań

1. Czy to coś nowego? Praca musi być ukierunkowana na nowe odkrycia (nowatorska).
2. Czy potrzeba oryginalnych pomysłów? Musi opierać się na oryginalnych, nieoczywistych koncepcjach i hipotezach (twórcza).
3. Czy wynik jest niepewny? Na początku nie wiadomo, czy – i jak – się uda (nieprzewidywalna).
4. Czy jest zaplanowana? Praca musi mieć plan i budżet (metodyczna).
5. Czy ktoś inny mógłby na niej oprzeć dalszą pracę? Musi prowadzić do wyników, które da się odtworzyć albo przenieść (możliwa do przeniesienia lub odtworzenia).

Nazwy kryteriów według §1.33; pytania to nasze proste odczytanie nagłówków §§2.14–2.20 polskiego wydania. Pełne definicje są na stronie Podręcznika Frascati.

Najczęstsze pułapki

Wiele rodzajów działalności leży blisko B+R i wykonują je ci sami ludzie, ale przy pomiarze B+R podręcznik je wyłącza (§2.111). Najwięcej wątpliwości budzą:

Rutynowe testy

Rutynowe testy i analizy materiałów, wyrobów, gleby czy atmosfery nie są B+R (§2.113).

Rutynowa praca medyczna

Normalne zastosowania specjalistycznej wiedzy medycznej zwykle nie są B+R, choć elementy B+R mogą się pojawić np. w szpitalach uniwersyteckich (§2.115).

Studia wykonalności

Sprawdzenie projektu inżynieryjnego istniejącymi technikami przed decyzją o wdrożeniu nie jest B+R; studium wykonalności projektu badawczego już tak (§2.114).

Doradztwo przedstawiane jako badania

Podręcznik ostrzega: „Istnieje poważne ryzyko, że niektóre rodzaje doradztwa społeczno-ekonomicznego (wewnętrznego lub zewnętrznego) zostaną błędnie zakwalifikowane do działalności B+R” (§2.119).

Rozdzielanie grantów

Pozyskiwanie dotacji, zarządzanie nimi i ich dystrybucja to finansowanie, a nie B+R (§2.121).

Oprogramowanie z gotowych narzędzi

Aplikacje biznesowe, strony internetowe i nowe funkcje w istniejących programach tworzone znanymi metodami nie są B+R. Oprogramowanie liczy się tylko wtedy, gdy prowadzi do postępu w dziedzinie oprogramowania (§§2.70–2.72).

Gdy B+R jest tylko część projektu

Projekt może zawierać B+R, choć nie jest nią od początku do końca. Trzy zasady z podręcznika pomagają wyznaczyć granicę:

• Przygotowanie oryginalnego raportu z wynikami prac B+R należy do B+R, a ogólne usługi informacyjne – nie (§2.112).
• Usuwanie błędów z oprogramowania liczy się tylko wtedy, gdy ma miejsce przed zakończeniem prac rozwojowych (§2.72).
• Transport, sprzątanie, konserwacja i administracja centralna nie są pracą B+R, ale ich koszt trafia do nakładów na B+R jako koszty ogólne (§2.122).

Dla projektów informatycznych wytyczne OECD z 2025 roku dodają praktyczną radę: prowadzić dokumentację, która oddziela prace B+R od reszty projektu.

Statystyka to nie podatki

Ten test jest testem statystycznym: decyduje o tym, co trafia do badań B+R, takich jak sprawozdanie GUS PNT-01. Ulgi podatkowe rządzą się własnymi zasadami. W Polsce ustawy podatkowe mają własną definicję działalności badawczo-rozwojowej, a objaśnienia Ministra Finansów z 2019 roku w sprawie IP Box korzystają z podręcznika, ale stosują polskie przepisy. W sprawach podatkowych rozstrzyga ustawa – szczegóły na stronie Podręcznika Frascati. Ten artykuł nie jest poradą podatkową.